Chương 19: Bến đò

Bất cứ một ai tin vào

duyên phận đều sẽ hiểu rõ, tình duyên trên đời này nên hợp thì hợp, nên

tan thì tan, khi duyên phận đã hết, một khắc cũng sẽ không lưu lại.

Bất cứ một ai tin vào duyên phận đều sẽ hiểu rõ, tình duyên trên đời này

nên hợp thì hợp, nên tan thì tan, khi duyên phận đã hết, một khắc cũng

sẽ không lưu lại. Có lúc duyên phận giữa người với người chẳng bằng một

ngọn cỏ, cỏ còn có thể trải qua xuân tươi thu héo, còn duyên phận mỏng

manh, ngắn ngủi như một giấc mộng đêm xuân. Đúng vậy, tựa hồ có một giấc mộng, sau khi tỉnh mộng, bạn đứng lặng hồi lâu trước cửa sổ trong gió

lạnh, phát giác mình lại trở về buổi ban đầu của sinh mệnh, chẳng còn gì cả. Nhưng tuy rằng trắng tay, phải chăng vẫn còn trong sạch? Còn tinh

khiết?

Nhà thơ Đài Loan Tịch Mộ Dung từng có một bài thơ, “Bến đò”.

Cho em nắm lấy tay chàng,

Giã từ, rồi lại nhẹ nhàng rút tay.

Nhớ nhung bén rễ từ đây,

Lâng lâng như ở trên mây bồng bềnh.

Núi sông vốn dĩ trang nghiêm,

Vì ly biệt, bỗng trở nên dịu dàng.

Cho em nắm lấy tay chàng,

Giã từ, rồi lại nẹ nhàng rút tay.

Tháng năm ngưng đọng từ đây,

Trong tim lệ nóng sánh tày sông sâu.

Muôn vàn bất lực nhìn nhau,

Bến đò trống trải, tìm đâu hoa cài.

Đem lời chúc phúc tặng ai,

Ngày mai, hai đứa ở hai phương trời…

Bến đò của Tịch Mộ Dung là bến đò của ly biệt, tràn đầy tình cảm nhớ mãi

không quên và tâm ý chia tay lưu luyến. Những năm qua, không biết đã cảm động bao nhiêu người si tâm không đổi vì tình yêu. Cũng không biết bắt

đầu từ lúc nào, tôi đã thích bến đò, bến đò của đời người, bến đò của

năm tháng. Thuyền bè qua lại xuất phát từ nơi này, lại từ phương xa trở

về nơi này. Do đó, gặp gỡ cũng là bến đò, ly biệt cũng là bến đò, duyên

đến cũng là bến đò, duyên đi vẫn là bến đò. Hai chữ “bến đò” ẩn chứa quá nhiều tình cảm của đời người, tụ hợp ly tan. Bến đò của tôi, có lẽ là

thanh đạm, sẽ không có nhiều khách qua đường lai vãng, chỉ ngẫu nhiên có kẻ lênh đênh trôi giạt đi ngang, mây nhạt gió nhẹ.

Tôi nghĩ đến

bến đò của Tsangyang Gyatso, cũng là ly biệt. Khi Ngài được biết ý trung nhân làm vợ người khác, trái tim vốn đã tan tác tả tơi của Ngài càng bị nghiền nát thành tro bụi. Thật ra năm xưa Ngài bị đưa vào cung Potala

có nghĩa là duyên phận của họ đã triệt để kết thúc, có nghĩa giữa họ từ

đó định sẵn mỗi người một phương. Ngày thu ấy là bến đò ly biệt của đời

người, một người vì nợ cũ của kiếp trước đi xa đến chân trời, một người

vì ước hẹn không có kết cuộc chờ đợi hư vô. Tsangyang Gyatso là vua của

cung Potala, là một vị vua không có vương hậu. Tình yêu trong tòa cung

đẹp đẽ này đã trở thành một truyền thuyết xa xưa. Songtsän Gampo và công chúa Văn Thành từng có một tình yêu, nhưng sau khi Đạt Lai thứ 5 xây

lại cung Potala, nơi này đã trở thành đạo tràng bồ đề không trai gái yêu đương, rời xa mộng tưởng điên đảo.

Đối với Tsangyang Gyatso, tất cả những điều này thật sự là quá trễ tràng. Người ta nói tình yêu là

thuốc độc, Ngài đã trúng độc quá nặng. Nếu trước giờ chưa từng có bắt

đầu, nếu khi chưa tỏ việc đời Ngài đã bị đem vào cung Potala dốc lòng

học tập kinh văn, có lẽ Ngài sẽ là một vị Lạt Ma không hiểu tình yêu,

không có dc vng. Trong ấn tượng của chúng ta, luôn cảm thấy Phật là vô tình, vì Người không thể có tình, không thể rơi lệ. Nhưng nếu Phật thật sự vô tình, sao lại đem lòng thương xót độ hóa chúng sinh? Nhà Phật có

quá nhiều thanh quy giới luật, lẽ nào tuân thủ thanh quy, quy ẩn núi sâu rừng thiền, không hỏi mọi việc trên đời, chính là đắc đạo, chính là từ

bi hay sao? Còn một nhà sư lưu luyến tình ái, ăn thịt uống rượu, truyền

dương Phật pháp ở chốn sâu hồng trần, lại trở thành tội ác hay sao?

Việc khiến nhiều người nghi hoặc trên thế gian này quá nhiều, chúng ta không thể khắc chế dc vng của mình, vậy thì vì sao phải oán trách tham sân

si luyến của kẻ khác? Lẽ nào Phật thì phải triệt để vô tư, Phật thì phải sống vì đông đảo chúng sinh? Nếu như Tsangyang Gyatso không phải là

linh đồng chuyển thế, cuộc đời của Ngài sẽ là một cảnh tượng khác, trong không gian nhỏ hẹp thuộc về Ngài, bình dị yên ổn, không tiếng không

tăm. Chẳng có nếu như, Ngài đã ngồi trên ngai Phật chót vót của cung

Potala, thì phải trả giá vì vinh dự chí tôn. Ngài đã bị quấy nhiễu, bị

thế tục quấy nhiễu, bị tình cảm quấy nhiễu, do đó Ngài không vui vẻ, do

đó viết nên câu thơ bất lực dường này.

Một là đừng gặp gỡ,

để khỏi quyến luyến nhau.

Hai là đừng quen biết,

để khỏi tương tư nhiều[1].

[1] Đào Bạch Liên dịch

Nếu thế giới này chẳng ai quen biết ai, có lẽ sẽ thật sự yên tĩnh không một tiếng động. Nhưng im lìm như vậy còn được xem là nhân gian khói lửa hay sao? Tsangyang Gyatso nói không gặp nhau, không biết nhau, nhưng bất cứ một ai tồn tại chốn phàm trần đều không thể nào chẳng gặp nhau, chẳng

nợ nhau. Nhớ lại câu thơ của Nạp Lan Dung Nhược[2]: “Nhân gian nhược

chích như sơ kiến (Đời người nếu chỉ như gặp gỡ lần đầu)”. Mỗi người đều mong mỏi cuộc gặp gỡ giữa người và người thuở ban đầu đều đẹp đẽ như

thế, thuần nhất như thế. Không có tổn thương, không có bụi bặm, không có tình yêu sâu đậm, cũng không có oán hận thấu xương. Thử hỏi, đời người

như vậy, còn có mùi vị gì?

[2] Nạp Lan Tính Đức, tự Dung Nhược

(1655-1685),là một nhà thơ người Mãn Châu đời nhà Thanh, tài hoa nhưng

yểu mệnh, được tôn là “Người viết từ hay nhất đầu đời Thanh”. Ông để lại nhiều tác phẩm thấm đẫm nỗi sầu bi, lụy khổ.

Đã lạc vào phàm

trần, thì nên tuân thủ quy tắc của phàm trần, không sợ sống chết, dám

yêu dám hận. Dù bị khói lửa cay xè đến nước mắt đầm đìa, cũng phải thúc

ngựa vung roi, nhảy sóng chèo thuyền, dốc toàn lực sống mái một trận,

không chừa đường lui. Tuy nói là thế, khi bạn bị gió mưa đao kiếm đả

thương đến ngàn trăm lỗ thủng, ai là người trị thương cho bạn? Có mấy ai là dũng sĩ chân chính, đứng đầu sóng ngọn gió, đợi phán xét của vận

mệnh, chờ thời gian đến chia cắt. Không ai thật sự nguyện ý nhìn thấy

người dân khốn khổ, máu thịt bầy nhầy, lòng của nhiều người đều hướng

đến hòa bình, hướng đến yên ổn. Cho nên mới theo đuổi sự lãng mạn và nhu tình, mới yêu thích thơ của Tsangyang Gyatso, mới tha thứ tội lỗi mà

Ngài, thân là Phật vẫn lưu luyến tình ái nhân gian, phạm phải.

Có người nói, Tsangyang Gyatso thật sự là cố giữ sai lầm không chịu tỉnh

ngộ. Thời gian tròn năm năm, ra sức học tập kinh văn, tham ngộ Phật

pháp, lại vẫn không tránh khỏi trận tình kiếp to lớn này. Thơ của Ngài

khiến mọi người chứng thực thân phận tình tăng của Ngài, trong cả quá

trình tu Phật, Ngài trước sau không quên người đẹp phấn hồng. Cũng có

người nói, đây mới là Tsangyang Gyatso chân chính, một người chí tình

chí tính, người thâm nhập hồng trần, mới có thể tu luyện thành Phật.

Phật không phải là hư vô, Phật cũng là hóa thân của con người, vì tham

thấu mọi việc trên đời, mới đứng ngoài cuộc, nhàn tản trên mây. Có lẽ

trong quá trình tu hành, Tsangyang Gyatso nhất thiết phải trải qua tình

kiếp mới có thể thành Phật, một vị Phật trong thế giới Sa-bà[3], độ hóa

chúng sinh.

[3] Thế giới Sa-bà (Ta-bà, Samsara): Theo kinh điển

Phật giáo, các loài chúng sinh hữu tình hiện sinh luân hồi trong thế

giới Sa-bà hay còn gọi là Tam Giới: Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới.

Chúng ta rất muốn biết, sau khi thất tình, Tsangyang Gyatso rốt cuộc sẽ lựa

chọn lại một phương thức sống ra sao. Phải chăng Ngài sẽ bước ra khỏi

vũng bùn tình cảm, đoạt lại quyền trượng từ tay Đệ Ba Sangye Gyatso,

dùng địa vị thủ lĩnh chính giáo Tây Tạng của Ngài, bắt đầu thật sự nắm

giữ quyền lực chính giáo? Hoặc là từ đó an phận thủ thường nghe lệnh Như Lai, tịnh tâm tham thiền trong cung Potala? Hiển nhiên tất cả những

điều này đều không phải, tính tình của Ngài đã định sẵn cuộc đời nay mai của Ngài. Cũng giống như một vở kịch, lúc bắt đầu, chúng ta đã có thể

đoán trước kết cuộc. Dù là như thế, chẳng mấy ai có thể bình tâm tịnh

khí quan sát cả quá trình, tâm tình chúng ta vẫn thấp thỏm theo từng

tình tiết.

Thật ra cục diện chính trị Tây Tạng lúc đó một bầu hỗn loạn, mà Tsangyang Gyatso lại chìm đắm trong cảm xúc bi thương cá nhân

không thể tự thoát ra. Tsangyang Gyatso không hề để tâm quyền thế, thậm

chí không để tâm địa vị Đạt Lai Lạt Ma thứ 6 của Ngài. Thế nhưng điều đó không có nghĩa là Ngài chẳng có mảy may cống hiến và giáo hóa đối với

chúng sinh, chỉ là phương thức Ngài lựa chọn khác hẳn. Ngài dùng tình

cảm chân thành và từ bi khiến người đời cảm nhận được, Phật pháp không

phải là cao không với tới, thiền không chỉ là vì siêu độ bản thân, tu

luyện kiếp sau. Kiếp này lòng của chúng ta đã đầy đủ nông nổi, cần thơ

ca tràn đầy linh tính và nhu tình của Ngài để tịnh hóa, chỉ có kiếp này

đạt được giải thoát, mới sẽ có luân hồi kiếp sau.

Ngài rốt cuộc

vẫn là Tsangyang Gyatso, dc vng quyền lực và tình yêu, Ngài chọn lựa

điều sau. Đối với người hướng đến thế giới tinh thần, tình yêu là thứ

cực kỳ xa xỉ, người thật sự có thể sở hữu nó không nhiều, càng huống chi là một vị Phật sống không thể tiêm nhiễm tình cảm nhân gian. Biết rõ

như thế, Ngài vẫn cô độc ngạo nghễ đi tiếp, xem như không có mục đích,

tùy tiện bay bổng, nhưng trong lòng Ngài biết rõ mình rốt cuộc muốn điều gì. Cho dù thế giới của Ngài là gió sương mưa tuyết, những người si mê

thơ tình của Ngài như chúng ta, lại có lý do gì chọn lựa nửa đường từ

bỏ?