Chương 1: Đòn Gậy Đầu Lều

“Coong! Xoảng!”

Tiếng thanh la gõ chát chúa dội thẳng vào màng nhĩ, xé toạc không gian ẩm mốc nơi góc lều. Tiếng quát the thé đay nghiến bốc lên nồng nặc mùi hống hách “Mở to mắt ra mà nhìn, con đàn bà góa kia! Đến hạn nộp mười lăm quan tiền kẽm cho Tiền gia trang rồi, định giả chết trốn nợ đấy à?”

Ngay sau đó là tiếng khóc thét non nớt, hoảng loạn xé lòng “Má ơi! Đừng đánh má con... Hu hu, má ơi!”

Cụ Vân Chiêu Khôi bừng tỉnh giữa một cơn đau buốt giần giật chạy dọc từ thắt lưng xuống tận khớp gối. Hơi thở phập phồng rít qua kẽ răng khô khốc. Không có tiếng bíp bíp đều đặn của thiết bị y tế, không có mùi cồn sát khuẩn của gian phòng bệnh trắng toát nơi cụ vừa trút hơi thở cuối cùng ở tuổi tám mươi tư sau một đời tận tụy với thổ nhưỡng đất đai. Trước mắt cụ lúc này là mái rạ mục nát dột thủng chắp vá, lộ ra từng mảng trời xám đục, cùng mùi bùn lợ chua nồng xộc thẳng vào sống mũi.

Cụ giơ bàn tay lên ngang mặt. Bàn tay gầy guộc, thô ráp, khớp xương to bè chằng chịt vết đồi mồi và những vết nứt nẻ ăn sâu vào da thịt cáu bẩn. Chòm râu bạc dài phủ rủ trước ngực manh áo nâu sồng bạc màu rách vá. Ký ức xa lạ nhưng liền mạch cuộn trào vào tâm trí như một dòng nước lũ: thân xác này là một lão phu cùng tên, tròn sáu mươi tám tuổi, mang danh tội thần chịu án lưu đày quản thúc nơi tổng Bạch Nham hẻo lánh, vừa kiệt sức ngất lịm sau chuỗi ngày dài đứt bữa.

“Rầm!”

Một cú nện đòn gậy dữ dằn giáng thẳng vào vách nứa khiến cả túp lều tranh run rẩy, bụi tro trên trần rơi lả tả. Cụ Khôi gượng chống tay ngồi dậy, ghé mắt nhìn qua khe liếp rách.

Dưới khoảng sân đất trũng nhão nhoẹt bùn lầy, hai gã hộ viện vạm vỡ của Tiền gia trang, mặc áo chẽn xám nẹp đỏ, tay lăm lăm đòn gậy tre vót nhọn đầu. Thím Hai Lành đang quỳ sụp dưới đất bùn, hai cánh tay gầy guộc run rẩy ôm chặt lấy bé Mận vào lòng. Dưới chân thím, chiếc giỏ tre đan dở đựng mấy con ốc đá vừa mò từ rãnh nước đã bị một chiếc đế giày thô bạo đạp bẹp dúm, ốc văng tung tóe khắp vũng bùn vàng nhờn nhợt.

“Tiền không có, thóc không có, chỉ có mấy con ốc thối này định lừa mắt bản trang chủ à?” Gã hộ viện mặt rỗ trợn trừng mắt ếch, gằn giọng đe dọa: “Hôm nay không nôn đủ mười lăm quan tiền kẽm, ta dỡ tung cái ổ chuột này xuống, lôi con ranh con kia về trừ nợ!”

Nói đoạn, gã vung đòn gậy tre toan giáng thẳng xuống bờ vai gầy guộc của người đàn bà khốn khổ.

“Dừng tay lại!”

Tiếng quát cất lên không the thé mà trầm đục, đanh thép như tiếng chuông đồng rền vang giữa ngày dông gió.

Cụ Khôi vớ lấy cây gậy tre mòn vẹt dựng ở đầu phản, gượng thẳng tấm lưng còng, bước những bước nặng nhọc nhưng vững chãi ra mé hiên. Cụ đứng sừng sững chắn ngay trước mặt hai mẹ con thím Lành. Manh áo nâu sồng phất phơ trước gió biển, nhưng đôi mắt cụ sáng quắc như đuốc, chòm râu bạc rung lên đượm vẻ uy nghiêm khiến chiếc gậy tre của gã mặt rỗ khựng lại giữa không trung.

“Lão già lưu đày kia, muốn chết sớm hả?” Gã mặt rỗ giật mình lùi nửa bước, rồi thẹn quá hóa giận, chĩa đầu gậy vào ngực cụ.

Cụ Khôi không hề chớp mắt, ánh nhìn điềm tĩnh mà sắc bén như nhìn thấu tâm can đối phương “Nơi này tuy là bãi trũng ngập phèn, nhưng vẫn là bờ cõi của triều đình, đầu đội trời chân đạp đất. Có luật nước, có phép vua. Thao túng nợ nần, tự tiện xông vào nơi ở của góa phụ đập phá, dùng nhục hình đe dọa đàn bà con trẻ, các ngươi coi nha môn huyện Duyên Hải là bù nhìn rơm sao?”Cụ tiến thêm một bước, đầu gậy tre nện cắc một tiếng dứt khoát xuống mặt đất “Muốn đòi nợ, phải có văn khế phân minh, phải có lý trưởng hay tuần đinh đứng làm chứng nơi công đường thôn xóm. Đằng này các ngươi kéo bè kéo lũ, vác gậy xông vào tận mé giường toan bắt người siết nợ giữa ban ngày ban mặt. Đánh chết người nghèo, mang tội cướp bóc và giết người nơi thôn dã, Tiền trang chủ của các ngươi có gánh nổi đầu rơi trước cửa nha môn không? Hay lúc ấy lại đổ hết tội trạng lên đầu hai đứa tay sai giữ cổng?”

Từng lời thốt ra đanh thép, khúc chiết, mang khẩu khí của bậc túc nho thông tuệ luật điển khiến hai tên hộ viện nhìn nhau, thoáng lộ vẻ chột dạ. Chúng vốn chỉ quen bắt nạt lũ cùng đinh thấp cổ bé họng, nào ngờ lão già lưu đày ốm yếu nằm liệt giường mấy hôm nay lại có khí thế áp người đến bực này.

Tên mặt rỗ nuốt khan một ngụm nước bọt, bặm môi nhổ toẹt bãi nước miếng xuống vũng bùn để che giấu nỗi bối rối “Được lắm! Lão già lẩm cẩm đừng có đem luật lệ ra dọa dẫm bọn ta! Tiền trang chủ nể tình xóm giềng cho các người đúng ba ngày nữa. Đến ngày thứ ba, nếu không gom đủ mười lăm quan tiền kẽm giao nộp, Tiền gia trang sẽ mang người đến san phẳng cái chòi rách này, lột đất trừ nợ, đến lúc đó có kêu trời cũng không thấu!”

Dứt lời, hai tên hậm hực quay đòn gậy, rảo bước biến mất sau rặng phi lao ven đường mòn dẫn ra đê lớn.

Bầu không khí căng thẳng chùng xuống, chỉ còn tiếng gió biển thổi ràn rạt qua mái rạ tả tơi.

Thím Hai Lành run rẩy bưng mặt, nước mắt lăn dài trên đôi gò má sạm đen vì gió mặn “Cụ ơi... con đội ơn cụ che chở... Nhưng ba ngày nữa thì mẹ con con biết lấy gì trả nổi mười lăm quan tiền kẽm... Chúng nó quyết tâm bức bách cướp bằng được mảnh ruộng hương hỏa với mái lều này rồi cụ ơi!”

Bé Mận thút thít ngừng khóc, đôi bàn tay nhỏ nhắn lem luốc bưng chiếc bát sành mẻ đựng nước ấm chìa lên trước mặt cụ “Ông nội Khôi... ông uống ngụm nước cho đỡ mệt... Ban nãy trán ông nóng như hòn than, con sợ lắm...”

Nhìn ánh mắt đen láy trong veo của đứa trẻ và giọt nước mắt tuyệt vọng của người mẹ nghèo, ngực cụ Khôi dâng lên một niềm xót xa ấm áp. Cụ khẽ xoa đầu bé Mận, đỡ thím Lành đứng dậy “Thím nó nín đi, đừng khóc. Trời sinh voi ắt sinh cỏ, còn người là còn của, ắt sẽ có lối ra.”

Cụ trao lại bát nước cho bé Mận, rồi bước chân trần xuống khoảng sân ướt nhão. Mé trước lều tranh mở ra cánh đồng tổng Bạch Nham mênh mông, nhưng đập vào mắt cụ là một cảnh tượng hoang tàn đến quặn lòng. Cỏ năn cỏ lác còi cọc mọc lơ thơ trên những luống đất trơ trụi. Từng gốc rạ lúa mùa cũ đen ngòm, thối rữa nổi lềnh bềnh trên mặt nước đọng không thể tiêu thoát.

Đặc biệt, dòng nước rỉ ra từ mé chân bờ ruộng chảy tràn qua rãnh sân mang một sắc đỏ quạch kỳ dị, nhờn nhợt như máu trâu, trên mặt nổi từng mảng váng vàng óng ánh như gỉ sắt.

Cụ Khôi ngồi xổm xuống, vốc một nắm bùn nhão đỏ quạch lên lòng bàn tay thô ráp. Đưa ngón trỏ khẽ chấm một giọt nước rỉ sắt lên đầu lưỡi, vị chua gắt xộc thẳng lên sống mũi, theo sau là vị chát đắng khé cổ họng khiến chòm râu bạc của cụ khẽ giật thót.

Đất này ngậm độc sâu quá! Lòng đất tích tụ phèn chua ngàn năm, rỉ ra thứ nước cay nghiệt thiêu cháy mọi mầm sống. Rễ lúa non nào đâm xuống mà chịu thấu cái độc dữ dằn này?

Cụ Khôi nhìn vạt bùn phèn đỏ quạch đang chảy dài qua kẽ ngón tay rồi ngước mắt nhìn theo bóng hai tên tay sai khuất dần nơi chân đê. Mười lăm quan tiền kẽm đè nặng. Kỳ hạn ba ngày ngắn ngủi như chớp mắt. Muốn giữ lại mái ấm và mảnh ruộng duy nhất cho mẹ con thím Lành, cụ hiểu rõ bản thân chỉ có một con đường: phải tìm ra cách khuất phục đồng đất chết chóc này trước khi kỳ hạn ba ngày ập tới.